Veelgestelde vragen

Hieronder vindt u veelgestelde vragen en antwoorden over Energielandgoed Wells Meer. Mocht uw vraag er niet tussen staan neem dan contact met ons op.

Neem contact met ons op

VerduurSAMEN2030

Het project Energielandgoed Wells Meer is onderdeel van het programma VerduurSAMEN2030 van Gemeente Bergen. Gemeente Bergen heeft met VerduurSAMEN2030 de ambitie om in 2030 energieonafhankelijk te zijn.

VerduurSAMEN2030 is een programma van Gemeente Bergen waar Energielandgoed Wells Meer onderdeel van uit maakt. VerduurSAMEN2030 heeft als ambitie om in 2030 energieonafhankelijk te zijn. Samen werken aan duurzaamheid staat centraal in VerduurSAMEN2030. 50% van de ambitie om in 2030 energieonafhankelijk te zijn, wordt behaald door de realisatie van het Energielandgoed Wells Meer. Kleinschalige opwekking, zoals zonnepanelen op daken, draagt voor 30% bij aan de ambitie en energie besparen door bijvoorbeeld het isoleren van woningen en bedrijfspanden voor 20%.

Energieonafhankelijk betekent dat er binnen de gemeente altijd voldoende eigen opgewekte energie aanwezig is in alle weersomstandigheden. Met eigen opgewekte energie bedoelen we energie van bronnen afkomstig uit de eigen gemeente. Het gaat dan om de energiebehoefte van zowel alle bedrijven als alle inwoners.

Klimaatverandering is een veelbesproken thema op verschillende niveaus, wereldwijd tot lokaal. Fossiele brandstoffen raken op en moeten worden vervangen door duurzame bronnen. Dit vraagt om een energietransitie en Gemeente Bergen heeft wil met haar programma VerduurSAMEN2030 hier haar steentje bijdragen. Bergen neemt hierin haar eigen verantwoordelijkheid en maakt vaart. We willen niet alleen energieonafhankelijk worden omdat het verlangd wordt, maar ook omdat we de voordelen hiervan zien voor de gemeenschap op het gebied van werkgelegenheid en besteedbaar inkomen, milieu en gezondheid en onafhankelijkheid. Uiteindelijk zal iedereen hiervan profiteren.

Bergen wil de eerste energienonafhankelijke gemeente van Limburg worden. Het totale verbruik van de gemeente Bergen is 1,74 petajoule. Naast het beperken van energieverbruik is ook het opwekken van duurzame energie nodig. Dit met als doel dat gemeente Bergen uiterlijk in 2030 energieonafhankelijk is. Hiervan wordt 50% opgewekt met de realisatie van het Energielandgoed Wells Meer, 20% met besparing van energieverbruik en 30% met kleinschalige opwekking en innovaties. Met de ontwikkeling van het grootschalige Energielandgoed Wells Meer doet zich een unieke kans voor om in één keer 0,87 petajoule op te wekken. Dit kan een enorme versnelling brengen in het realiseren van de energieambities van de gemeente.

Het opwekken van duurzame energie is niet alleen hard nodig maar heeft ook veel voordelen voor onze inwoners.

  1. Meer werkgelegenheid: er zijn bedrijven nodig voor de uitvoer van alle plannen rondom duurzame energie. Dit zorgt voor extra werkgelegenheid in de regio. Daarnaast worden er ook nieuwe bedrijven uit de groene sector aangetrokken door het groene en duurzame imago van Bergen.
  2. Gezonde omgeving: door te kiezen voor duurzame alternatieven voor het opwekken van energie, verminderen we de uitstoot van CO2 en zorgen we voor een gezondere leefomgeving voor onszelf en onze kinderen in de toekomst.
  3. Eigen regie: Gemeente Bergen gaat alle energie, die nodig is in de gemeente, zelf opwekken. Hierdoor zijn we niet afhankelijk van externe leveranciers. Duurzame energie wordt voor iedereen toegankelijk.
  4. Minder kosten: inwoners en bedrijven kunnen veel geld besparen door te kiezen voor energiezuinige oplossingen en maatregelen zoals isolatie.

Om in 2030 als gemeente energieonafhankelijk te zijn, is het niet alleen nodig om energie op te wekken maar moeten we met zijn allen ook energie besparen. Onze doestelling wordt voor 20% bereikt door energiebesparing, zoals het isoleren van woningen. 30% van onze doelstelling wordt behaald door kleinschalige energieopwekking, zoals zonnepanelen op bedrijfsdaken. De ontwikkeling van Energielandgoed Wells Meer heeft het grootste aandeel en zorgt voor 50% ervoor dat onze doelstelling wordt behaald.

Om onze doelstelling te behalen is het van belang om energie te besparen én energie op kleine en grote schaal op te wekken. Energie kan op kleine schaal worden opgewekt door bijvoorbeeld het plaatsen van zonnepanelen op daken. Er is alleen te weinig dakoppervlakte beschikbaar om genoeg energie op te wekken om onze doelstelling te behalen. Energieopwekking op grote schaal is hard nodig. 50% van onze doelstelling wordt behaald door de realisatie van Energielandgoed Wells Meer.

Kerncentrales en steenkolencentrales produceren nu nog goedkoper elektriciteit dan zonnepanelen, windmolens of biomassa. Opgewekte duurzame energie kan daardoor op dit moment nog niet concurreren met fossiele/grijze energie. Het Rijk stimuleert opwekking van duurzame energie met de zogenaamde SDE+ (subsidie duurzame energie) regeling waardoor het opwekken van duurzame energie financieel gelijkwaardig wordt aan niet duurzaam opgewekte energie.

Energielandgoed Wells Meer

Onder een Energielandgoed wordt een modern energielandschap verstaan waar op grote schaal duurzame energie wordt opgewekt, met bijvoorbeeld zonnepanelen, biomassateelt, en windturbines. Het betreft een toegankelijk landschap waar ook recreatie ontwikkeld kan worden. Denk aan bijvoorbeeld een uitkijkpunt, fiets- en wandelroutes. Aanvullend kan het landschap voor educatie en innovatie worden benut. Denk hierbij aan bijvoorbeeld informatieve rondleidingen door het gebied en ontwikkeling van nieuwe vormen van duurzame energie.

Initiatiefnemer is de Gemeente Bergen. Dit vanuit de gestelde energievisie om in 2030 een energieonafhankelijke gemeente te zijn. Echter, wil dit niet zeggen dat de gemeente het project ook gaat ontwikkelen. In het vervolgproces wordt bekeken welke partijen, zoals de Provincie Limburg, nodig zijn om te komen tot de ontwikkeling van het Energielandgoed.

In fase 0, de voorverkenning, is er een haalbaarheidsverkenning uitgevoerd voor het plan op basis van een indicatief programma. Deze verkenning laat zien dat duurzame energieopwekking door middel van het Energielandgoed economisch, technisch en landschappelijk mogelijk is. Een unieke kans die we als gemeente graag verder willen bestuderen en uitwerken in overleg en afstemming met Provincie Limburg, de gemeenteraad en natuurlijk de inwoners en ondernemers van Bergen. In fase 1, de verkenning, zijn de structuurvisie en milieueffectenrapportage (MER) opgesteld. In de structuurvisie wordt het gebied Wells Meer officieel aangewezen als energielandschap. Het MER is een hulpmiddel om tot de juiste ruimtelijke keuzes te komen in de structuurvisie. Het MER geeft inzicht in de verwachte milieueffecten op bijvoorbeeld flora en fauna. Eind 2018 is de structuurvisie en MER definitief vastgesteld door de Raad. Hierbij hebben we ook inwoners en ondernemers betrokken. Na het vaststellen van de structuurvisie en MER is het projectteam begonnen aan Fase 2, de ontwerpfase. In deze fase wordt de daadwerkelijke vormgeving van het Energielandgoed verder uitgewerkt. Er worden verschillende modellen uitgewerkt en hieruit wordt één voorkeursmodel gekozen dat het beste voldoet aan alle criteria en het beste aansluit bij de ambitie van Gemeente Bergen. Bekijk hier de volledige procedure van de realisatie van het Energielandgoed.

De planvorming zal zeker nog de komende drie tot vier jaar duren. Daarna kan eventuele realisatie plaatsvinden. Bekijk hier de procedure.

Het staat voorop dat de plannen voor het Energielandgoed aansluiten bij de omgeving van het gebied Wells Meer. Daarnaast moet het landschap toegankelijk blijven voor zowel de inwoners van de gemeente Bergen als voor de bezoekers aan Bergen. Ook zal meervoudig ruimtegebruik worden toegepast zodat zo min mogelijk landbouwgronden verloren gaan. Naast energieopwekking zullen ook innovatie- en educatiemogelijkheden een plek krijgen in het landschap. In een eerste haalbaarheidsverkenning van het Energielandgoed is uitgegaan van een indicatief programma. Op basis van dit programma is de haalbaarheid verkend op het gebied van technische en planologische inpassing, economische haalbaarheid en landschappelijke inpassing. Het indicatieve programma bestaat uit de volgende elementen:

  • De ontwikkeling van zonnevelden;
  • De plaatsing van windturbines;
  • Ruimte voor biomassateelt;
  • Een “Energiepoort” voor educatie, onderzoek en onderwijs;
  • Ruimte voor recreatief medegebruik (fiets- en wandelpaden, uitkijktoren, etc.);
  • Zoeken van aansluiting met agrarische functies nabij het gebied, zoals de bestaande biovergistingscentrale en de kassen van Tuindorp;
  • Mogelijkheid van geothermie

In fase 2, de ontwerpfase, wordt de daadwerkelijke vormgeving van het Energielandgoed verder uitgewerkt in een masterplan (ruimtelijk ontwerp) en businessplan.

Wij informeren de omgeving via onze website, de Energielandgoed Wells Meer nieuwsbrief, Facebook pagina van VerduurSAMEN2030 en Energieupdate in de ViaBergen. Daarnaast organiseren we een aantal keer per jaar een informatieavond en kunt u voor vragen en ideeën terecht in het Energiehuis Bergen (L). Het Energiehuis is open op afspraak en er zijn inloopmomenten.

Het antwoord hierop is volmondig, ja. Energielandgoed Wells Meer is van, voor en door de inwoners van de gemeente Bergen. Ook de inwoners dienen te profiteren van opgedane kennis, het nieuw ingerichte landschap dat ook (gedeeltelijk) geschikt is voor recreatie en de energieopbrengsten. Door bijvoorbeeld een verlaging van de energiekosten. Participatie in het project kan tevens een financieel voordeel opleveren. Waar mogelijk worden opbrengsten gedeeltelijk ingezet voor projecten ten gunste van de Bergense samenleving.  De betrokkenheid bij dit project en de wijze waarop de inwoners, bedrijven en instellingen kunnen participeren worden vastgelegd in een nader op te stellen participatieplan. Meer weten over participatie?

Energielandgoed Wells Meer gaat gebruik maken van meerdere bronnen om energie op te wekken. Er wordt op het moment onderzoek gedaan naar de beste combinatie van bronnen, het kan uiteindelijk zijn dat een energievorm niet rendabel is of dat er andere energievormen landen in het gebied. Het doel is er voor te zorgen dat er een constante opwekking van elektriciteit plaatsvindt. Zo heb je bij veel zon vaak weinig wind en andersom.

Op dit moment gaan we uit van:

  • Windmolens: een windmolen wekt energie op door de wind die langs de wieken waait. Hoe harder het waait, hoe harder de windmolen draait en hoe meer energie er wordt opgewekt.
  • Zonnepark: een zonnepark is een stuk grond met daarop meerdere zonnepanelen die energie opwekken uit het zonlicht.
  • Natte en droge biosmassa: energie uit biomassa wordt opgewekt door verbranding of vergisting van allerlei materialen zoals hout, gft-afval en mest.

Geothermie (aardwarmte): met een pomp wordt er warm water omhoog gepompt en koud water weer terug gepompt in de grond. Het water wordt verwarmd door de aardwarmte.

Alle soorten van energieopwekking zijn nodig om het beoogde doel te behalen. De diversiteit van opwekking zorgt voor een landschappelijke verantwoorde inpassing, risicospreiding en stabiliteit van opwekking. Geothermie is op dit moment de minst kansrijke met de huidige stand van de techniek maar deze wordt niet uitgesloten en zal zeker meegenomen worden als de techniek verbetert.

De technieken voor het opslaan van energie zijn volop in ontwikkeling. De opties zijn verkend in de technische en organisatorische verkenning. Voor de economische haalbaarheid is het van belang dat opslag wordt gerealiseerd in combinatie met energieopwekking en/of –verbruik. De haalbaarheid zal naar verwachting verbeteren als de verschillen in de energieprijzen gedurende de dag toenemen. We reserveren nu ruimte voor opslag in het Energielandgoed, zodat we de kansen voor opslag in de toekomst kunnen benutten.

Voor een Energielandgoed van deze omvang is een directe aansluiting op het hoogspanningsnet nodig. De gemeente is met Enexis in gesprek over het tijdig realiseren van deze aansluiting. Het voornemen is om de onderlinge afspraken te verankeren in een overeenkomst.

De energietransitie is volop in beweging. Nieuwe en verbeterde technieken dienen zich voortdurend aan. We gaan uit van de huidige technieken en de kennis waar we nu over beschikken. Het Energielandgoed is geen statisch gebied, maar wordt ingericht zodat het kan meebewegen met de technische en maatschappelijke ontwikkelingen. Over 15 jaar kan het Energielandgoed er dus anders uitzien dan we nu voorzien. We blijven de technische ontwikkelingen volgen. Als we als gemeente het beheer van het Energielandgoed op ons nemen, zijn we staat goed te anticiperen op nieuwe ontwikkelingen.

Het Energielandgoed moet voor iedereen toegankelijk en te bezoeken zijn. Er is ruimte voor toerisme, educatie en innovatie. In de eerste plannen gaan we uit van een “Energiepoort” voor educatie, onderzoek en onderwijs en is er ruimte voor recreatief medegebruik zoals fiets- en wandelpaden en een uitkijktoren. In fase 2, de ontwerpfase, wordt de daadwerkelijke vormgeving van het Energielandgoed verder uitgewerkt.

In Nederland is er geen energielandschap van een vergelijkbare grootte aanwezig. Vergelijkbare energielandschappen zijn er wel in Saerbeck in Duitsland en Samsø in Denemarken. Gemeente Bergen is met deze twee projecten in contact om kennis en ervaringen uit te wisselen.

Uitgaande van de haalbaarheidsverkenning is de locatie Wells Meer, met een oppervlakte van ongeveer 400 hectare, uitstekend geschikt voor nieuwe ontwikkelingen. Het gebied ligt tussen het Nationaal Park De Maasduinen en de Duitse grens en biedt door zijn openheid en grootschaligheid veel mogelijkheden. Door energieopwekking in dit gebied te concentreren, kan er een kwaliteitsimpuls in het gebied worden gerealiseerd. De ontwikkeling van een grootschalig Energielandgoed kan een enorme versnelling brengen in de energieambities van Gemeente Bergen. Daarbij zijn de meeste gronden reeds in handen van de Gemeente Bergen en Provincie Limburg. Aanvullend is het de bedoeling dat het Energielandgoed Wells Meer de toeristische activiteiten bij zowel het Leukermeer als ook het Reindersmeer ontlast doordat er meer spreiding van activiteiten plaatsvindt.

Windmolens, zonnepanelen en andere objecten hebben invloed op natuur en dieren. Daar wordt rekening mee gehouden. De flora- en faunawetgeving stelt daar ook voorwaarden aan. Om de gevolgen voor natuur en dieren in beeld te brengen worden onderzoeken uitgevoerd. Samen met de structuurvisie is een milieueffectrapport opgesteld, waarin de randvoorwaarden voor de inrichting van het Energielandgoed zijn bepaald. Hierin is onder andere de randvoorwaarde opgenomen dat de ontwikkeling niet plaats mag vinden in Natura 2000-gebied en provinciaal beschermde gebieden. Daarmee wordt effect op natuur en dieren geminimaliseerd. Wat het effect op natuur en dieren binnen het plangebied is, zal in fase 2, de ontwerpfase, nader uitgezocht worden.

Het Energielandgoed moet zo min mogelijk overlast veroorzaken voor de inwoners. Locatie Wells Meer is hierin de meest geschikte locatie omdat het op ruimte afstand van de woonkernen ligt en voldoende ruimte heeft om in het ontwerp hinder te minimaliseren. Om de gevolgen voor omwonenden in beeld te brengen worden onderzoeken uitgevoerd. Samen met de structuurvisie is een milieueffectrapport opgesteld, waarin de randvoorwaarden voor de inrichting van het Energielandgoed zijn bepaald. Het zijn randvoorwaarden over bijvoorbeeld de minimale afstand tussen woningen en windturbines en het voorkomen van grootschalige bomenkap. In fase 2, de ontwerpfase, volgen detailonderzoeken (naar bijvoorbeeld geluidsbelasting, slagschaduwhinder en afname landbouwareaal) om de effecten op de omgeving goed in beeld te brengen.

Uit de haalbaarheidsstudie blijkt dat de locatie Wells Meer uitstekend geschikt is voor een grootschalig Energielandgoed. Door de grootschalige opwekking op één locatie te concentreren, kunnen andere waardevolle en/of kwetsbare gebieden zoals Nationaal Park De Maasduinen, bespaard blijven. De grondoppervlakte in het Energielandgoed wordt zoveel mogelijk voor meer dan één doel gebruikt, zodat landbouwgronden zo min mogelijk verloren gaan.

We zien kansen voor innovatie wat een positieve impuls zal geven aan het gebied. Het Energielandgoed Wells Meer biedt ook vele kansen voor inwoners, bedrijven en instellingen uit het gebied Tuindorp zelf. Een uniek project waarbij participatie centraal staat, samen met inwoners, bedrijven en instellingen, van en voor de samenleving, is hierbij de kerngedachte. Op dit moment zijn er geen vastomlijnde plannen. Het betreft nog een onderzoek op haalbaarheid. Tuindorp en omgeving zal door de gemeente actief worden benaderd om input te geven op de vervolgstudie.

Windturbines zijn van doorgaans gemaakt van staal, dat bestendig is tegen alle weersomstandigheden. De turbines zijn voorzien van een voorziening die er voor zorgt dat bij te hoge windsnelheden het draaien van de bladen automatisch stopt. De zonnepanelen zijn zo gemaakt dat ze sterke windvlagen kunnen opvangen en ze beschikken over een speciale coating die ze bestendig maakt tegen hagelbuien. De bestendigheid van biomassagewassen tegen weersomstandigheden is afhankelijk van het soort gewas. Stevigere gewassoorten zijn beter opgewassen tegen extreme weersomstandigheden zoals storm en harde wind dan slappe gewassen.

Een project van deze omvang doorloopt een langdurig traject. Gedurende het vervolgproces kunnen er omstandigheden naar boven komen die leiden tot een project dat niet haalbaar is. Dit kan te maken hebben met onoverbrugbare belemmeringen uit de omgeving (ruimtelijk, milieu, impact, ed.), financiële belemmeringen (bv geen SDE+ (subsidie duurzame energie) of procedurele belemmeringen.

Initiatief van

Logo Gemeente Bergen

Onderdeel van

Logo Verduursamen
© Energielandgoed Wells Meer 2019
Created by Logo LR Internet