Veelgestelde vragen

Hieronder vindt u veelgestelde vragen en antwoorden over Energielandgoed Wells Meer. Mocht uw vraag er niet tussen staan neem dan contact met ons op.

Neem contact met ons op

VerduurSAMEN2030

Het project Energielandgoed Wells Meer is onderdeel van het programma VerduurSAMEN2030 van Gemeente Bergen. Gemeente Bergen heeft met het programma VerduurSAMEN2030 de ambitie om in 2030 energieonafhankelijk te zijn.

VerduurSAMEN2030 is een programma van Gemeente Bergen waar Energielandgoed Wells Meer onderdeel van uit maakt. VerduurSAMEN2030 heeft als ambitie om in 2030 energieonafhankelijk te zijn. Samen werken aan duurzaamheid staat centraal in VerduurSAMEN2030. Minimaal 50% van de ambitie om in 2030 energieonafhankelijk te zijn, wordt behaald door de realisatie van het Energielandgoed Wells Meer. Kleinschalige opwekking, zoals zonnepanelen op daken, draagt voor 30% bij aan de ambitie en energie besparen door bijvoorbeeld het isoleren van woningen en bedrijfspanden voor 20%.

Energieonafhankelijk betekent dat er binnen de gemeente altijd voldoende eigen opgewekte energie aanwezig is in alle weersomstandigheden. Met eigen opgewekte energie bedoelen we energie van bronnen afkomstig uit de eigen gemeente. Het gaat dan om de energiebehoefte van zowel alle bedrijven als alle inwoners.

Fossiele brandstoffen raken op en moeten worden vervangen door duurzame bronnen. Dit vraagt om een energietransitie en Gemeente Bergen heeft wil met haar programma VerduurSAMEN2030 hier haar steentje bijdragen. We willen niet alleen energieonafhankelijk worden omdat het verlangd wordt, maar ook omdat we de voordelen hiervan zien voor de gemeenschap op het gebied van werkgelegenheid en besteedbaar inkomen, milieu en gezondheid en onafhankelijkheid. Uiteindelijk zal iedereen hiervan profiteren.

Bergen wil als eerste gemeente van provincie Limburg energienonafhankelijk worden. Het totale verbruik van de gemeente Bergen is 1,74 petajoule. Naast het beperken van energieverbruik is ook het opwekken van duurzame energie nodig. Dit met als doel dat gemeente Bergen uiterlijk in 2030 energieonafhankelijk is. Hiervan wordt minimaal 50% opgewekt met de realisatie van het Energielandgoed Wells Meer, 20% met besparing van energieverbruik en 30% met kleinschalige opwekking en innovaties. Met de ontwikkeling van het grootschalige Energielandgoed Wells Meer doet zich een unieke kans voor om in één keer minimaal 0,87 petajoule op te wekken. Dit kan een enorme versnelling brengen in het realiseren van de energieambities van de gemeente.

Het opwekken van duurzame energie is niet alleen hard nodig maar heeft ook veel voordelen voor onze inwoners, namelijk op het gebied van werkgelegenheid en besteedbaar inkomen, milieu en gezondheid en onafhankelijkheid.

Om in 2030 als gemeente energieonafhankelijk te zijn, is het niet alleen nodig om energie op te wekken, maar moeten we met zijn allen ook energie besparen. Onze doestelling wordt voor 20% bereikt door energiebesparing, zoals het isoleren van woningen. 30% van onze doelstelling wordt behaald door kleinschalige energieopwekking, zoals zonnepanelen op bedrijfsdaken. De ontwikkeling van Energielandgoed Wells Meer zorgt voor minimaal 50% van onze ambitie.

Om onze doelstelling te behalen, is het van belang om energie te besparen én energie op kleine en grote schaal op te wekken. Energie kan op kleine schaal worden opgewekt door bijvoorbeeld het plaatsen van zonnepanelen op daken. Er is alleen te weinig dakoppervlakte beschikbaar in onze gemeente om genoeg energie op te wekken om onze doelstelling te behalen. Energieopwekking op grote schaal is hard nodig. Minimaal 50% van onze doelstelling wordt behaald door de realisatie van Energielandgoed Wells Meer.

Kerncentrales en steenkolencentrales produceren nu nog goedkoper elektriciteit dan zonnepanelen, windturbines of biomassa. Opgewekte duurzame energie kan daardoor op dit moment nog niet concurreren met fossiele/grijze energie. Het Rijk stimuleert opwekking van duurzame energie met de zogenaamde SDE+ (subsidie duurzame energie) regeling, waardoor het opwekken van duurzame energie financieel gelijkwaardig wordt aan niet duurzaam opgewekte energie.

Energielandgoed Wells Meer

Algemeen

In een Energielandgoed wordt op grote schaal duurzame energie wordt opgewekt, met bijvoorbeeld zonnepanelen en windturbines. Het betreft een toegankelijk landschap waar ook ruimte is voor recreatie. Denk aan bijvoorbeeld een uitkijkpunt, fiets- en wandelroutes. Aanvullend kan het landschap voor educatie en innovatie worden benut. Denk hierbij aan bijvoorbeeld informatieve rondleidingen door het gebied en ontwikkeling van nieuwe vormen van duurzame energie.

Initiatiefnemer is de Gemeente Bergen. Dit vanuit de gestelde energievisie om in 2030 een energieonafhankelijke gemeente te zijn. Echter, wil dit niet zeggen dat de gemeente het project alleen gaat ontwikkelen. Er is altijd voorzien dat op een gegeven moment partners toe zouden kunnen treden in het Energielandgoed. Gemeente Bergen is met de gemeenten Venray, Gennep en Mook en Middelaar in gesprek over een mogelijke mee-investering in het Energielandgoed. Zo blijven de opbrengsten binnen de regio en door de samenwerking te zoeken, wil Gemeente Bergen zorgen voor een sterke Noord- en Midden Limburgse invulling van de energietransitie.  

Het college heeft besloten om voor de verdere ontwikkeling van het Energielandgoed een ontwikkel-bv op te richten. Dit is nodig om het Energielandgoed te kunnen realiseren. Naar verwachting wordt de bv in 2021 opgericht. De bv wordt echt een eigen en aparte entiteit zodat de verschillende belangen goed van elkaar gescheiden kunnen worden. Gemeente Bergen blijft verantwoordelijk voor haar publieke taken rondom het project zoals het verlenen van de benodigde vergunningen. De bv wordt bijvoorbeeld verantwoordelijk voor het werven van eigen- en vreemd vermogen, de subsidieaanvraag en de uiteindelijke ontwikkeling en beheer van het Energielandgoed. Gemeente Bergen heeft een financieringsadviseur aangewezen die het eigen- en vreemd vermogen gaat organiseren.

Gemeente Bergen zal in het begin de enige aandeelhouder zijn in de bv. In het project is echter altijd voorzien dat op een gegeven moment andere partijen toe zouden kunnen treden in het project. Gemeente Bergen is op dit moment met de gemeenten Venray, Gennep en Mook en Middelaar in gesprek om hun interesse hiervoor te peilen. Ook voor de inwoners van gemeente Bergen wordt het mogelijk om deel te nemen in het project, zodat zij kunnen profiteren van de opbrengsten.

Uitgaande van de haalbaarheidsverkenning is de locatie Wells Meer, met een oppervlakte van ongeveer 400 hectare, uitstekend geschikt voor nieuwe ontwikkelingen. Het gebied ligt tussen het Nationaal Park De Maasduinen en de Duitse grens en biedt door zijn openheid en grootschaligheid veel mogelijkheden. Door energieopwekking in dit gebied te concentreren, kan er een kwaliteitsimpuls in het gebied worden gerealiseerd. Ook kunnen we door concentratie waardevolle gebieden als het Maasdal en De Maasduinen sparen. De ontwikkeling van een grootschalig Energielandgoed kan een enorme versnelling brengen in de energieambities van Gemeente Bergen. Daarbij zijn de meeste gronden reeds in handen Gemeente Bergen.

De gemeenteraad heeft de ambitie gesteld om in 2030 energieonafhankelijk te zijn. Met alleen het besparen van energie en het kleinschalig opwekken ervan, kan deze ambitie echter niet worden behaald.  Het grootschalige opwekken van duurzame elektriciteit is nodig. De techniek van zonnepanelen en windturbines verandert snel. Uit de meest recente onderzoeken naar de opbrengst van zonnepanelen blijkt dat ze meer energie opwekken dan voorheen. Dit neemt niet weg dat de vier windturbines nog steeds nodig zijn om energieonafhankelijk te worden. Bovendien vullen windenergie en zonne-energie elkaar goed aan. Wanneer het veel waait, is er over het algemeen weinig zon en dat geldt andersom ook. De combinatie van zon en wind geeft meer zekerheid in de levering van duurzame energie. De bewuste keuze om de grootschalige opwekking van energie op één locatie te concentreren, maakt het plan grootschaliger. Hierdoor kunnen andere waardevolle gebieden zoals het Maasdal en Nationaal Park de Maasduinen, echter wel gespaard blijven. De ruimte die we gebruiken, proberen we zorgvuldig en efficiënt in te zetten door de ruimte voor meerdere doelen te gebruiken. We gaan namelijk natuur, educatie, recreatie en innovatie combineren met de opwekking van duurzame energie via zon en wind.

In Nederland is er geen energielandgoed van een vergelijkbare grootte aanwezig. Een vergelijkbaar project is er wel in Saerbeck in Duitsland. Gemeente Bergen is met dit project in contact om kennis en ervaringen uit te wisselen.

Gemeente Bergen vormt samen met de andere veertien gemeenten in Noord- en Midden Limburg, Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis de RES-regio Noord- en Midden Limburg. De RES komt niet in plaats van de afspraken die we als Bergen al hebben gemaakt. Het is een aanvulling hierop. De RES kijkt naar lastige vraagstukken die we alleen kunnen oplossen door als regio samen te werken én afspraken te maken. Zoals de volle elektriciteitsnetten. Deze kunnen we efficiënter benutten door projecten regionaal met elkaar af te stemmen. Binnen de RES wordt van alle gemeenten verwacht dat zij meewerken aan het behalen van de landelijke energie-opgave. Bergen heeft hiervoor al het programma VerduurSAMEN2030 opgesteld. Daarnaast wordt Gemeente Bergen op voorhand uitgesloten in de zoektocht naar nieuwe zoekgebieden voor grootschalige opwekking van duurzame energie vanuit de RES. In de totstandkoming van het Energielandgoed Wells Meer zijn namelijk alle locaties in gemeente Bergen al onderzocht en is besloten om uitsluitend het gebied Wells Meer te benutten voor grootschalige opwek. Hierdoor kunnen andere waardevolle en/of kwetsbare gebieden zoals Nationaal Park De Maasduinen, in ieder geval tot 2030 bespaard blijven.

Het proces

De weg naar de realisatie van Energielandgoed Wells Meer bestaat uit zes fases. Inmiddels hebben we fase 0 (de voorverkenning), 1 (de verkenningsfase), 2 (de ontwerpfase) en 3 (de planfase) afgerond, en zijn we gestart met fase 4 (de ontwikkelfase). Als onderdeel van fase 4 staan dit jaar onder meer de investering van de regiogemeenten, de oprichting van de BV, de voorbereidingen voor de netaansluiting en marktconsultatie, de aanvraag van de resterende vergunningen voor het zonnepark en innovatieboulevard, de windmeetcampagne en de aanvraag van de SDE++-subsidie op de planning. Bekijk hier de volledige procedure van de realisatie van het Energielandgoed.

In het inrichtingsplan werken we uit hoe we het Energielandgoed precies gaan inrichten. Hierbij betrekken we inwoners, belangenorganisaties en experts. Zo zijn we bijvoorbeeld in gesprek met direct omwonenden om specifiek te kijken naar hoe het Energielandgoed het beste ingepast kan worden vanuit hun woning. Naast het inrichtingsplan hebben we voor de direct omwonenden een inpassingsvoorstel uitgewerkt waarin de aanpassingen direct rondom de woning en het perceel staan beschreven. B&W heeft dit inpassingsvoorstel op 9 maart 2021 vastgesteld.  Het inpassingsvoorstel wordt meegenomen in het inrichtingsplan.

De eerste contouren voor het inrichtingsplan zijn al uitgewerkt in het masterplan. Het is een beeldend document waarin u ziet hoe het Energielandgoed wordt ingepast in de omgeving. Waar we natuur gaan ontwikkelen en hoe we ruimte, waar mogelijk, dubbel gaan gebruiken. Bijvoorbeeld voor zowel natuur en landbouw als de opwekking van elektriciteit. We geven ook aan hoe we het Energielandgoed toegankelijk en aantrekkelijk maken voor bezoekers. Waar komen fietspaden? En welke informatievoorziening is nodig?

We zitten nu in fase 4 van het Energielandgoed. Als onderdeel van fase 4 staan dit jaar onder meer de investering van de regiogemeenten, de oprichting van de BV, de voorbereidingen voor de netaansluiting en marktconsultatie, de aanvraag van de resterende vergunningen voor het zonnepark en innovatieboulevard, de windmeetcampagne en de aanvraag van de SDE++-subsidie op de planning. Bekijk hier de volledige procedure van de realisatie van het Energielandgoed.

Inmiddels hebben we fase 0 (de voorverkenning), 1 (de verkenningsfase), 2 (de ontwerpfase) en 3 (planfase) afgerond. In fase 4 (de ontwikkelfase) vinden alle voorbereidingen voor de realisatie plaats. Samen werken we toe naar fase 5 (de bouwfase) van Energielandgoed Wells Meer in 2022. Klik hier voor meer informatie over de procedure.

Provincie Limburg en Gemeente Bergen hebben begin 2021 overeenstemming bereikt over de aankoop van de gronden. Gemeente Bergen is nu eigenaar van alle gronden in het Wells Meer. Hierdoor is er meer regie op de realisatie van het Energielandgoed mogelijk en kunnen de opbrengsten zoveel als mogelijk worden ingezet voor de gemeenschap.

In een bestemmingsplan legt de gemeenteraad vast wat er in een gebied wel en niet mag. Het is een juridisch bindend document voor zowel de overheid als inwoners en bedrijven. Het bestemmingsplan bestaat uit een kaart (verbeelding) waarop door middel van kleuren is aangegeven wat de bestemming van een stuk grond is (bijvoorbeeld: energieopwekking of agrarisch). Naast de kaart is er een lijst met regels waarin bijvoorbeeld de maximale hoogtes voor de windturbines zijn vastgelegd. In het bestemmingsplan wordt het masterplan, dat vorig jaar is vastgesteld door de raad, juridisch geborgd. Het masterplan bevat op hoofdlijnen het ontwerp van het Energielandgoed. Dit ontwerp op hoofdlijnen is vastgelegd in het bestemmingsplan. Hiervoor zijn nog wel enkele aanpassingen gedaan. In het masterplan zijn we bijvoorbeeld uitgegaan van een lijnopstelling voor de vier windturbines. Op basis van wensen die hebben opgehaald in de omgeving, hebben we gekozen om de windturbines in clusteropstelling (vierkant) te plaatsen zodat ze op een grotere afstand van de woningen aan de Wezerweg staan. Dit is nu definitief juridisch vastgelegd in het bestemmingsplan. Dinsdag 9 februari jl. stelde de raad het bestemmingsplan voor het Energielandgoed, inclusief de voorgestelde wijzigingen, vast.

De gemeenteraad heeft op 21 april besloten een gecoördineerde procedure in te stellen. Een gecoördineerde procedure houdt in dat de bestemmingsplanprocedure en de procedure voor de vergunningen gelijktijdig verlopen. Bij een reguliere bestemmingsplanprocedure wordt eerst het bestemmingplan vastgesteld en daarna de vergunningen aangevraagd. Door de twee procedures gelijktijdig te laten lopen, kon er tijdswinst worden behaald en werden de inspraakmogelijkheden overzichtelijker.

Het bestemmingsplan hebben we uitgewerkt in drie stappen. Het voorontwerp hebben we na de inzageperiode uitgewerkt tot het ontwerpbestemmingsplan. En het ontwerpbestemmingsplan is na de inzageperiode uitgewerkt tot het definitieve bestemmingsplan. Hierin hebben we alle inspraakreacties en zienswijzen zo veel als mogelijk meegenomen. Dinsdag 9 februari 2021 heeft de raad het bestemmingsplan inclusief de voorgestelde wijzigingen, die uit de zienswijzen zijn voortgekomen, vastgesteld. Het vastgestelde bestemmingsplan, waarin de wijzigingen zijn verwerkt, is op 17 maart 2021 gepubliceerd. Van 18 maart tot en met 28 april hebben belanghebbenden die het niet eens zijn met deze besluiten de mogelijkheid gehad om in beroep te gaan. Het bestemmingsplan en de vergunningen zijn daardoor nog niet onherroepelijk. Dit is pas het geval na definitieve uitspraken van de Raad van State in het geval van ingediende beroepen.

We sturen aan op een SDE-aanvraag in het najaar van 2021. In 2021 is er slechts één indieningsronde is. Mocht de aanvraag niet (voldoende) succesvol zijn, dan zullen we in 2022 een aanvraag moeten indienen.

Voor het Energielandgoed moeten we verschillende vergunningen aanvragen. Omgevingsvergunningen omdat we bouwactiviteiten gaan uitvoeren. En aanvullend natuurvergunningen en een watervergunning omdat die bouwactiviteiten rondom water en natuur gaan plaats vinden. Het Energielandgoed wordt in fases gerealiseerd. We hebben eerst de vergunningen voor de windturbines en intensieve zonnevelden aangevraagd en de bijbehorende natuur- en watervergunning. Deze zijn begin 2021 verleend. Deze vergunningen hebben we nodig om het eerste deel van het Energielandgoed te realiseren. De vergunningen voor bijvoorbeeld het bezoekerscentrum en het Zonnepark vragen we later aan, omdat deze pas later gerealiseerd worden.

Een vergunning vraag je aan voor een specifieke activiteit binnen een project. In dit geval het project Energielandgoed Wells Meer. In een vergunningaanvraag geven we aan waarvoor we een vergunning aanvragen en onderbouwen we hoe die activiteiten voldoen aan bijvoorbeeld het bestemmingsplan, maar ook andere relevante regelgeving. Zo geven we bijvoorbeeld aan dat we voldoen aan de geluidsvoorschriften en de bouwhoogtes die zijn vastgelegd in het bestemmingsplan.

Het vergunningenproces bestaat uit twee stappen: eerst worden de ontwerpvergunningen opgesteld en vervolgens de definitieve vergunningen. Op de ontwerpvergunningen heeft u een zienswijze kunnen indienen, deze lagen tegelijkertijd met het ontwerpbestemmingsplan ter inzage in oktober/november 2020. Deze zienswijzen hebben we zoveel als mogelijk meegenomen in de definitieve vergunning. De vergunningen voor het grootste deel van het Energielandgoed zijn op 23 februari 2021 verleend. Van 18 maart tot en met 28 april hebben belanghebbenden die het niet eens zijn met deze besluiten de mogelijkheid gehad om in beroep te gaan. Het bestemmingsplan en de vergunningen zijn daardoor nog niet onherroepelijk. Dit is pas het geval na definitieve uitspraken van de Raad van State in het geval van ingediende beroepen.

De resterende vergunningen verwachten we later in 2021 aan te vragen.

Een bestemmingsplan is van toepassing op een gebied en een vergunning op specifieke activiteiten binnen een concreet project. Wat in een bestemmingsplan staat, is dus van toepassing op alle projecten die in dat gebied worden gerealiseerd. Wat in een vergunning staat, is alleen van toepassing op de specifieke activiteiten waarvoor de vergunning is aangevraagd. In het bestemmingsplan wordt door middel van vlakken en aanduidingen een bestemming aangegeven. In de regels staan onder andere de maximale hoogtes en bebouwingspercentages. Daarbinnen is enige flexibiliteit mogelijk. Een vergunning vraag je binnen die regels van het bestemmingsplan aan voor een specifiek bouwwerk. Bijvoorbeeld voor een specifiek type windturbine of een bepaalde opstelling van de zonnepanelen. Als er grote wijzingen plaatsvinden in het project kan het dus zijn dat er wel een nieuwe vergunning aangevraagd moet worden, maar dat het bestemmingsplan niet gewijzigd hoeft te worden.

De omgeving

In fase 3 en 4 werken we het inrichtingsplan uit. Hiervoor gaan we met de direct omwonenden van het Wells Meer in gesprek. We bespreken ook per omwonende de wensen en ideeën en nemen die, waar mogelijk, mee in het inrichtingsplan. Naast het inrichtingsplan hebben we voor de direct omwonenden een inpassingsvoorstel uitgewerkt op basis van de gesprekken die zijn gevoerd voor het inrichtingsplan. In het inpassingsvoorstel staan alleen de aanpassingen direct rondom de woning en het perceel van de direct omwonenden. B&W heeft dit inpassingsvoorstel op 9 maart 2021 vastgesteld.  Het inpassingsvoorstel wordt meegenomen in het inrichtingsplan.

Mogelijk daalt een klein aantal huizen in de omgeving van het Energielandgoed in waarde. Eigenaren van woningen waarvoor dat het geval kan zijn, kunnen middels een planschadeverzoek deze schade (mits aantoonbaar door een onafhankelijke taxatie) vergoed krijgen.

Wij informeren de omgeving via onze website, de Energielandgoed Wells Meer nieuwsbrief, Facebook pagina van VerduurSAMEN2030 en Energieupdate in de Maasduinen Courant. Daarnaast organiseren we een aantal keer per jaar een informatieavond en kunt u voor vragen en ideeën terecht in het Energiehuis Bergen (L). Het Energiehuis is open op afspraak en er zijn inloopmomenten.

Ja, Energielandgoed Wells Meer is van, voor en door de inwoners van de gemeente Bergen. We betrekken inwoners bij de keuzes die we maken en inwoners kunnen financieel profiteren van het Energielandgoed. De opbrengsten van het Energielandgoed worden waar mogelijk ingezet voor projecten ten gunste van de Bergense samenleving. Daarnaast wordt het voor inwoners mogelijk om deel te nemen in het Energielandgoed. Inwoners profiteren hierdoor direct van de winst. Een logische verhouding lijkt dat de overheden (Gemeente Bergen en regiogemeenten) samen voor 50% participeren in de bv en inwoners de kans krijgen om voor de andere 50% te participeren. Hoe we dit gaan organiseren, werken we nog verder uit.

Voordat de gemeenteraad een document vaststelt, ligt het ter inzage. Inwoners kunnen dan een inspraakreactie of zienswijze indienen als ze het ergens niet mee eens zijn. Zo’n inspraakperiode heeft al meerdere malen plaatsgevonden voor het Energielandgoed, bijvoorbeeld voor het Masterplan en het bestemmingsplan. Het college van burgemeesters en wethouders reageert op elke inspraakreactie en de gemeenteraad op elke zienswijze. In de reactie wordt aangegeven of en op welke wijze de opmerking wordt meegenomen in het plan. Daarnaast worden er verschillende momenten georganiseerd waarop inwoners hun ideeën en wensen met ons kunnen delen. Bijvoorbeeld informatiebijeenkomst en een-op-een gesprekken met direct omwonenden.

Er moet nog een politiek besluit worden genomen over hoe de inkomsten uit het Energielandgoed, zoals pachtinkomsten van de gronden, worden ingezet. Daarnaast, zijn we ook andere mogelijkheden aan het onderzoeken om omwonenden voordelen te bieden. Ook hierover moet nog een besluit worden genomen.

Er zijn enkele woningen die in het gebied Wells Meer liggen waar het Energielandgoed wordt gerealiseerd. Er vinden een-op-een gesprekken met de direct omwonenden plaats waarin deze vraag zo nodig wordt meegenomen.

Het ontwerp

Het masterplan is het eindproduct van fase 2, de ontwerpfase, waarin op hoofdlijnen het ontwerp voor het Energielandgoed is bepaald. Het geeft een eerste ruimtelijke uitwerking van de bouwstenen die meegegeven zijn door de gemeenteraad. Energielandgoed Wells Meer wordt meer dan alleen een productielocatie voor duurzame energie. Mede dankzij de omvang van het Wells Meer ontstaat er een Energielandgoed dat naast de energieproductie ook andere functies kan herbergen. We ontwikkelen een landgoed dat door meervoudig ruimtegebruik meerwaarde biedt voor educatie, recreatie en natuur. Een landgoed waar alle inwoners van de gemeente en daarbuiten welkom zijn om te recreëren, te leren en geïnspireerd te raken.

Dit jaar gaan we het inrichtingsplan van het Energielandgoed uitwerken op basis van de hoofdcontouren die in het masterplan zijn geschetst. Hoe en waar landbouw en natuur precies een plek krijgen, wordt hierin uitgewerkt. We willen zoveel mogelijk dubbel gebruik maken van de beschikbare ruimte en extra inzetten op het ontwikkelen van natuur.

Energielandgoed Wells Meer gaat door middel van windturbines en zonnevelden energie opwekken. In de testvelden van het Energielandgoed wordt onderzoek gedaan naar andere, vernieuwende vormen van energieopwekking.

Uit de meest recente onderzoeken naar de opbrengst van zonnepanelen blijkt dat ze meer energie opwekken dan voorheen. Dit neemt niet weg dat de vier windturbines nog steeds nodig zijn om energieonafhankelijk te worden. Bovendien vullen windenergie en zonne-energie elkaar goed aan. Wanneer het veel waait, is er over het algemeen weinig zon en dat geldt andersom ook.

De exacte locaties voor de windturbines zijn vastgelegd in het definitieve bestemmingsplan dat de gemeenteraad 9 februari 2021 heeft vastgesteld. De verbeelding van het ontwerpbestemmingsplan vindt u hier. Hierin staan de locaties van de windturbines. Op basis van de wensen die we hebben opgehaald in de omgeving, hebben we gekozen om de lijnopstelling (waar we van uit gingen in het masterplan) aan te passen naar een clusteropstelling (windturbines opgesteld in een vierkant) waarbij de windturbines verder van de Wezerweg af staan.

Om verstoring van de vluchtactiviteiten op Airport Weeze te voorkomen beveelt het NLR (Nederlands Luncht- en Ruimtevaartcentrum) aan om geen windturbines in het noordelijkste deel van het Energielandgoed te plaatsen. Hiermee is in het masterplan al rekening gehouden. De DFS (Deutsche Flugsicherung) geeft in haar advies aanvullend aan dat in een gebied tot 4.000 meter ten zuiden van de as van de startbaan de plaatsing van windturbines negatieve effecten kan hebben op bruikbaarheid van de luchthaven bij slecht zicht. Dit gaat om een zone tot ongeveer halverwege het Energielandgoed. In dit gebied sluiten zij de bouw van windturbines niet uit, maar stellen zij dat aanvullend onderzoek vereist is naar de specifieke locaties en hoogtes. We gaan over de noodzaak, vorm en consequenties van dit onderzoek samen met NLR in gesprek met de DFS.

De exacte hoogte van de zonnepanelen en windturbines is vastgelegd in het definitieve bestemmingsplan dat de gemeenteraad 9 februari 2021 heeft vastgesteld. De regels van het bestemmingsplan vindt u hier. Hierin wordt het volgende benoemd:

De bouwhoogte van zonnepanelen met constructie mag niet meer bedragen dan:

  • 1.60 m;
  • 2,5 m ter plaatse van de aanduiding ‘specifieke bouwaanduiding - afwijkende bouwhoogte zonnepanelen’
  • 10 m ter plaatse van de aanduiding ‘specifieke vorm van bedrijf - innovatieve zone’.

Voor de windturbines geldt:

  • De tiphoogte van een windturbine mag niet meer bedragen dan 250 m.

In het masterplan is ruimte gereserveerd voor een eventuele biomassacentrale, indien hier een initiatiefnemer voor zou zijn. Er heeft zich nog geen initiatiefnemer gemeld en Gemeente Bergen heeft zelf niet het voornemen om een biomassacentrale te ontwikkelen. Het vastgestelde bestemmingsplan maakt een biomassacentrale niet mogelijk. Er is dus geen sprake van een biomassacentrale in het Energielandgoed. Mocht zich alsnog een initiatiefnemer melden dan moet hier een apart besluit over worden genomen.

De technieken voor het opslaan van energie zijn volop in ontwikkeling. De opties zijn verkend in de technische en organisatorische verkenning. Voor de economische haalbaarheid is het van belang dat opslag wordt gerealiseerd in combinatie met energieopwekking en/of –verbruik. De haalbaarheid zal naar verwachting verbeteren als de verschillen in de energieprijzen gedurende de dag toenemen. We reserveren nu ruimte voor opslag in het Energielandgoed, zodat we de kansen voor opslag in de toekomst kunnen benutten.

Voor een Energielandgoed van deze omvang is een directe aansluiting op het hoogspanningsnet nodig. De gemeente is met Enexis en TenneT in gesprek over het tijdig realiseren van deze aansluiting. Op 9 september hebben de Gemeente Bergen, Enexis en TenneT een intentieovereenkomst getekend waarin de partijen vastleggen de benodigde energie-infrastructuur voor het Energielandgoed Wells Meer tijdig aan te leggen en in werking te stellen.

De locatie en de omvang van het hoogspanningsstation wordt meegenomen in de procedure van de totale netaansluiting met het station in Venray. Enexis en TenneT bereiden momenteel deze procedure voor. De bedoeling is dat het hoogspanningsstation op het Energielandgoed wordt gerealiseerd. Dit jaar staat het inrichtingsplan voor het Energielandgoed op de planning. Hierin nemen we de locatie van het station mee. In nauwe afstemming met Enexis en TenneT zijn we de ruimtelijke mogelijkheden op dit momenten aan het verkennen.

Nee, dat verwachten we niet. In de komende maanden zullen Enexis en TenneT het kabeltracé ontwerpen, waarbij het uitgangspunt is dat de aansluiting op het hoogspanningsnet volledig onder de grond komt te liggen.

Dit jaar gaan we het inrichtingsplan van het Energielandgoed uitwerken op basis van de eerste contouren die in het masterplan zijn geschetst. We organiseren hier onder andere werkateliers voor met experts zoals ecologen en hydrologen om naar vraagstukken als de waterhuishouding te kijken.

De energietransitie is volop in beweging. Nieuwe en verbeterde technieken dienen zich voortdurend aan. We gaan uit van de huidige technieken en de kennis waar we nu over beschikken. Daarom is de ruggengraat van het Energielandgoed zon en wind.  Het Energielandgoed is geen statisch gebied, maar wordt ingericht zodat het kan meebewegen met de technische en maatschappelijke ontwikkelingen. Over 15 jaar kan het Energielandgoed er dus anders uitzien dan we nu voorzien. We blijven de technische ontwikkelingen volgen. Als we als gemeente het beheer van het Energielandgoed op ons nemen, zijn we in staat goed te anticiperen op nieuwe ontwikkelingen.

Het masterplan geeft een eerste ruimtelijke uitwerking van de bouwstenen die meegegeven zijn door de gemeenteraad. Energielandgoed Wells Meer wordt meer dan alleen een productielocatie voor duurzame energie. Mede dankzij de omvang van het Wells Meer ontstaat er een Energielandgoed dat naast de energieproductie ook andere functies kan herbergen. We ontwikkelen een landgoed dat door meervoudig ruimtegebruik meerwaarde biedt voor educatie, recreatie en natuur. De Energieboulevard is de hoofdas van het Energielandgoed. De Energieboulevard bestaat uit een strip centrale functies, zoals het bezoekerscentrum, het innovatiecentrum, ruimte voor parkeren, testvelden, en energiegerelateerde voorzieningen. In het inrichtingsplan dat we dit jaar gaan opstellen, wordt dit verder uitgewerkt. Hierin geven we bijvoorbeeld aan waar fiets- en wandelpaden komen te liggen en waar we het bezoekerscentrum gaan bouwen.

De effecten

Het Energielandgoed moet zo min mogelijk overlast veroorzaken voor de inwoners. Locatie Wells Meer is hierin de meest geschikte locatie, omdat het op ruimte afstand van de woonkernen ligt en voldoende ruimte heeft om in het ontwerp hinder te minimaliseren. Om de gevolgen voor omwonenden in beeld te brengen worden onderzoeken uitgevoerd. Samen met de structuurvisie is een eerste milieueffectrapport opgesteld, waarin de randvoorwaarden voor de inrichting van het Energielandgoed zijn bepaald. Het zijn randvoorwaarden over bijvoorbeeld de minimale afstand tussen woningen en windturbines en het voorkomen van grootschalige bomenkap. In fase 3 wordt een bestemmingsplan voor het Energielandgoed opgesteld. Bij dit bestemmingsplan komt ook weer milieueffectrapport waarin de milieueffecten in beeld worden gebracht.

Dat is afhankelijk van waar u woont en wat u onder hinder verstaat. In het gebied tussen de Duitse grens, de Wezerweg, Nationaal Park De Maasduinen en de Kevelaersedijk wordt het Energielandgoed gerealiseerd. Onze ambitie is om in 2022 te starten met de bouw van Energielandgoed Wells Meer. De bouw zal enkele jaren duren. Omwonenden worden hierbij betrokken met als doel de hinder zoveel mogelijk te beperken.

Dit gaan we nog nader onderzoeken. In onze plannen hebben we een bezoekerscentrum opgenomen. Hoe we dat bezoekerscentrum gaan invullen, gaan we nog bepalen. Waarschijnlijk wel met als doelgroep: geïnteresseerden in duurzame energie, scholen en andere gemeenten. We verwachten dat we hier geen grote verkeersstromen mee aantrekken.

Windturbines, zonnepanelen en andere objecten hebben invloed op natuur en dieren. Daar wordt rekening mee gehouden. De flora- en faunawetgeving stelt daar ook voorwaarden aan. Om de gevolgen voor natuur en dieren in beeld te brengen, worden onderzoeken uitgevoerd. Samen met de structuurvisie is een milieueffectrapport opgesteld, waarin de randvoorwaarden voor de inrichting van het Energielandgoed zijn bepaald. Hierin is onder andere de randvoorwaarde opgenomen dat de ontwikkeling niet plaats mag vinden in Natura 2000-gebied en provinciaal beschermde gebieden. Daarmee wordt effect op natuur en dieren geminimaliseerd. In fase 3 wordt een bestemmingsplan voor het Energielandgoed opgesteld. Bij dit bestemmingsplan komt ook weer milieueffectrapport waarin de milieueffecten in beeld worden gebracht.

Ja, er gaat landbouwgrond verloren. Uit de haalbaarheidsstudie blijkt dat de locatie Wells Meer uitstekend geschikt is voor een grootschalig Energielandgoed. Door de grootschalige opwekking op één locatie te concentreren, kunnen andere waardevolle en/of kwetsbare gebieden zoals Nationaal Park De Maasduinen, bespaard blijven. De grondoppervlakte in het Energielandgoed wordt zoveel mogelijk voor meer dan één doel gebruikt. Streven is dat er zo min mogelijk landbouwgronden verloren gaan.

We zien kansen voor innovatie wat een positieve impuls zal geven aan het gebied en de regio. Hierbij denken we aan kansen in de agrofoodbusiness en voor innovatieve ondernemers. Het Energielandgoed Wells Meer biedt ook vele kansen voor inwoners, bedrijven en instellingen uit het gebied Tuindorp zelf. Een uniek project waarbij participatie centraal staat, samen met inwoners, bedrijven en instellingen, van en voor de samenleving, is hierbij de kerngedachte. 

Financiën en risico's

Die kans is er. Een project van deze omvang doorloopt een langdurig traject. Gedurende het vervolgproces kunnen er omstandigheden naar boven komen die leiden tot een project dat niet haalbaar is. Dit kan te maken hebben met onoverbrugbare belemmeringen uit de omgeving (ruimtelijk, milieu, impact, ed.), financiële belemmeringen (bv geen SDE+ (subsidie duurzame energie) of procedurele belemmeringen.

Voor het risicomanagement gebruikt het projectteam de RISMAN-methode. Deze methode wordt veelvuldig gebruikt bij grootschalige en complexe projecten met veel betrokkenen met uiteenlopende belangen en onzekerheid over kosten en doorlooptijden vanwege planologische procedures. De projectgroep vergadert elke twee weken. Vast onderdeel van de vergadering is de bespreking van het risicodossier. Aan het eind van elke projectfase vindt een evaluatie en afsluiting van het dossier plaats.

Jaarsom globale straling 218Voor de efficiëntie van zonnepanelen is de zoninstraling relevant (niet het aantal zonne-uren), want dat bepaalt de hoeveelheid energie die op een locatie binnenvalt. Dit wordt gemeten in kJ/cm². De afbeelding laat de zoninstraling in Nederland in 2018 zien. De zoninstraling in de omgeving van Bergen is ongeveer 2,5% lager  dan in Vlissingen. Dit is een verwaarloosbaar klein effect op de opwekpotentie van zonnepanelen in Bergen en heeft geen impact op de financiële haalbaarheid.

Windsnelheid per gemeente SDE+ december 2017Voor windenergie geldt dat dezelfde windmolen significant méér energie zal opwekken langs de kust (of in zee) dan op land. Dit betekent niet dat wind op land een slecht idee is. Voor een windturbine is het vooral belangrijk dat deze ‘blijft draaien’. Zolang de windturbine draait, produceert deze elektriciteit. De meeste turbines draaien vanaf een constante windsnelheid van 3,5 m/s. Het plaatje laat zien dat de windsnelheid in Bergen (op 100 meter hoogte) gemiddeld iets lager is dan 7,0 m/s. De windsnelheid wordt groter, naarmate je hoger gaat. Zo kun je bijvoorbeeld stellen dat een nieuwe, hogere windmolen in Bergen alsnog meer stroom opwekt dan een bestaande, lagere windmolen in Zeeland.

Windturbines zijn van doorgaans gemaakt van staal, dat bestendig is tegen alle weersomstandigheden. De turbines zijn voorzien van een voorziening die er voor zorgt dat bij te hoge windsnelheden het draaien van de bladen automatisch stopt. De zonnepanelen zijn zo gemaakt dat ze sterke windvlagen kunnen opvangen en ze beschikken over een speciale coating die ze bestendig maakt tegen hagelbuien. 

De totale investering voor het gehele project wordt op dit moment geschat op circa € 170 miljoen. Uit gesprekken met onder andere BNG Bank blijkt dat er ongeveer 15-20% eigen vermogen nodig is. De resterende 80-85% kan worden gefinancierd met vreemd vermogen (projectfinanciering). Eigen vermogen bestaat uit eigen geïnvesteerd geld, dat naast geld van de Gemeente Bergen zelf ook van inwoners of buurtgemeenten kan zijn.

Gemeente Bergen heeft tot op heden ongeveer € 3 miljoen geïnvesteerd in voorbereidingskosten. Op 9 februari 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de extra kredietverlening van ongeveer € 2 miljoen voor het Energielandgoed. Het totale bedrag van ongeveer € 5 miljoen euro brengt Gemeente Bergen naar verwachting straks in als investeringskapitaal in de bv van het Energielandgoed.

Als alles volgens plan verloopt, gaat Gemeente Bergen geld aan het project verdienen. Dit geld zal (gedeeltelijk) ten goede komen aan de inwoners van de gemeente. Energielandgoed Wells Meer is van en voor de inwoners van de gemeente Bergen. De inwoners dienen te profiteren van de energieopbrengsten. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden te bedenken, bijvoorbeeld direct doordat inwoners zelf kunnen investeren of via opbrengsten die worden opgenomen in de gemeentebegroting en zo indirect weer terugkomen bij de inwoners.

Er is een kans dat het Energielandgoed niet doorgaat. In dat geval heeft Bergen tot en met fase 3 (de planfase) €3 miljoen in het project geïnvesteerd. Dit bedrag gaat dan verloren. Gemeente Bergen kan deze lasten dragen. 

Buitenlandse bedrijven investeren in Nederlandse zonneparken. Hierdoor gaat de winst en subsidie van deze projecten soms naar het buitenland in plaats van de mensen in de regio. Als Gemeente Bergen hebben we bewust gekozen om Energielandgoed Wells Meer zelf te ontwikkelen en er – samen met buurgemeenten en bewoners – zelf in te investeren. De investering voor het Energielandgoed wordt gedaan met eigen vermogen van Gemeente Bergen, buurgemeenten en inwoners uit de gemeente. Hiermee komen de opbrengsten van het Energielandgoed ook toe aan de lokale gemeenschap.

Het Energielandgoed Wells Meer is een publiek initiatief van Gemeente Bergen. Het college heeft besloten om na het vaststellen van het bestemmingsplan en het verlenen van de benodigde vergunningen een ontwikkel-bv op te richten die het Energielandgoed verder ontwikkelt. Gemeente Bergen blijft zeggenschap houden in de bv. De eerste periode is Gemeente Bergen de enige aandeelhouder. Wanneer er meer eigenvermogen nodig is, kunnen buurgemeenten toetreden. Op dit moment worden daar gespreken met gemeenten Venray, Mook en Middelaar en Gennep over gevoerd. Het is voorzien dat ook na de toetreding van de buurgemeenten de Gemeente Bergen controle houdt over de ontwikkel-bv. Een logische verhouding lijkt dat de overheden samen voor 50% participeren in de bv en inwoners de kans krijgen om voor de andere 50% te participeren. De precieze verhouding moet echter nog verder worden uitgezocht.

Ja, wij denken dat dit mogelijk is. Het coronavirus en de maatregelen hiervoor hebben invloed op ons allemaal. Het virus heeft ook invloed op het project Energielandgoed Wells Meer. Het tijdspad van het Energielandgoed komt niet in gevaar, maar we hebben wel een aantal aanpassingen in het proces moeten maken.

Begin 2020 zijn we gestart met fase 3, de planfase, een belangrijke fase waarin we onze inwoners betrekken en inspraak geven. Door de coronamaatregelen hebben we op een andere manier vorm gegeven aan de inspraakperiode voor het bestemmingsplan. We hebben ons extra ingespannen via verschillende wegen toch op een volwaardige manier invulling te geven aan de inspraak. Er was meer mogelijk, we boden extra service en er was maatwerk mogelijk. Lees hier hoe we dat precies hebben ingericht.

Het proces van het inrichtingsplan hebben we twee maanden verschoven zodat we hier fysieke momenten voor kunnen organiseren. Aangezien we voor het inrichtingsplan ruimte hebben qua planning, heeft dit geen verdere consequenties voor het proces van het Energielandgoed.

In principe is de haalbaarheid van het Energielandgoed Wells Meer niet afhankelijk van de economische wisselingen. Het Energielandgoed levert namelijk elektriciteit aan het hoogspanningsnet voor vooraf bepaalde prijzen. Maar het blijft lastig in te schatten wat de effecten zijn op de middellange termijn voor de prijzen en levering van de zonnepanelen, windturbines en overige voorzieningen.

We worden nog steeds benaderd door diverse marktpartijen die willen investeren in het Energielandgoed. Vooralsnog zijn we hier niet op in gegaan, omdat wij onze inwoners en buurgemeenten eerst de kans willen geven om met ons mee te investeren en profiteren. Zo blijven de opbrengsten uit het Energielandgoed in de omgeving.

De totale investering voor het Energielandgoed wordt geschat op circa € 170 miljoen. We gaan er nu van uit dat ongeveer 15-20% van de investering, ongeveer 35 miljoen, wordt gedaan met eigen vermogen. De gemeenteraad heeft tot nu toe ongeveer € 5 miljoen beschikbaar gesteld voor planontwikkeling en de rest wordt ingebracht met extra eigen vermogen van regiogemeenten en inwoners van de gemeente Bergen. Het overige deel wordt gefinancierd met vreemd vermogen. Energielandgoed Wells Meer leent dit geld en betaalt rente hierover. We zijn hiervoor in gesprek verschillende Nederlandse banken waaronder de BNG. In de volgende fase, fase 4: de ontwikkelfase, wordt het van belang de financiering in te richten. Zowel het eigen vermogen als het vreemd vermogen. Hiervoor is een financieel adviseur geworven.

Initiatief van

Logo Gemeente Bergen

Onderdeel van

Logo Verduursamen